Niestety dopiero kryzys uświadomił wielu ludziom, że życie na kredyt, czyli za pieniądze, których się jeszcze nie zarobiło, może mieć poważne konsekwencje. Zdecydowana większość Polaków jest już jednak zadłużona i coraz więcej osób zaczyna mieć problemy z płynnością finansową, a co z tym idzie - ze spłatą długu.

Z badań socjologicznych wynika, że większość Polaków nie zdaje sobie sprawy, że jeżeli ktoś wziął kredyt, to ma dług. O długu mówi się u nas dopiero wtedy, gdy o jego spłatę upomni się komornik lub firma windykacyjna.

Problemy ze spłatą długu to rezultat m.in. dużej dostępności kredytów w ostatnich latach. Szybkie i łatwe do uzyskania kredyty kusiły, bo umożliwiały realizację niektórych marzeń i zwiększenie konsumpcji, ale w wielu przypadkach okazywały się zbyt trudne do spłacenia, szczególnie w momencie utraty czy obniżenia regularnych przychodów.

Podejmując zobowiązanie finansowe, musisz pamiętać o odpowiedzialności, jaką ponosisz i konsekwencjach wynikających z niedotrzymywania zawartej umowy.

Jeżeli przewidujesz lub już masz problemy ze spłatą zadłużenia:

• Podejmij działanie od razu i nie czekaj, aż sytuacja wymknie się spod kontroli.
• Dokonaj oceny swojej sytuacji finansowej. Przeanalizuj jeszcze raz swoje dochody i wydatki. Może masz szansę na zwiększenie zarobków lub ograniczenie wydatków.
• Zaplanuj budżet rodzinny i koniecznie kontroluj wydatki.
• Zaplanuj spłaty kolejnych rat zadłużenia, ich wysokości i terminy płatności.
• Skontaktuj się z wierzycielem (np. bankiem). Często istnieją sposoby na wydłużenie okresu kredytowania, prolongatę spłaty lub kredyt konsolidacyjny.
• Negocjuj z wierzycielem warunki spłaty, tak aby spłata kolejnych rat była realna.
• Jeżeli zadłużenie jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, która przynosi straty, zastanów się nad ewentualnym zawieszeniem działalności, likwidacją działalności bądź ogłoszeniem jej upadłości.
• Pamiętaj, że opóźnienie w spłacie rat z reguły wiąże się dodatkowymi kosztami.

Negocjacje z wierzycielem

Negocjacje są próbą wypracowania porozumienia między dwiema zaangażowanymi w spór stronami. Są formą polubownego i pozasądowego rozstrzygnięcia sprawy. Warto rozmawiać z wierzycielem, zanim sprawa trafi do sądu bądź do komornika.

Dzięki negocjacjom możesz uniknąć licznych kłopotów i dodatkowych wydatków, np. kosztów sądowych i kosztów egzekucyjnych. Podczas negocjacji masz też szansę wypracować rozwiązanie korzystniejsze niż w postępowaniu sądowym. Jeżeli jednak będziesz unikać rozmów i negocjacji z bankiem lub nie będziesz mogła sprostać jego propozycjom rozwiązania sytuacji, to kwota zaległości będzie rosła. I właśnie dlatego, jeżeli przewidujesz jakiekolwiek trudności w terminowej spłacie kredytu, powinnaś od razu skontaktować się z wierzycielem - im szybciej, tym lepiej.

Pamiętaj, że tylko rzeczowy i uczciwy dialog z wierzycielem oraz rzetelne przedstawienie swojej sytuacji może skutkować pomocą w poszukiwaniu możliwych rozwiązań bez ponoszenia dodatkowych przykrych konsekwencji, szczególnie finansowych. Nie obawiaj się kontaktu z wierzycielem. Nie ma on obowiązku akceptacji Twoich propozycji zmian do umowy lub sformułowanej przez Ciebie ugody, ale może przedstawić Ci własne propozycje rozwiązania problemu. Powinnaś uwierzyć, że istnieje możliwość porozumienia się z wierzycielem, któremu również powinno zależeć na znalezieniu sposobu spłaty Twojego zadłużenia.

Do negocjacji z wierzycielem powinnaś rzetelnie się przygotować, ponownie analizując domowy budżet i opracowując konkretne propozycje rozwiązań, np. terminy i wysokości spłaty kolejnych rat.

W zależności od procedur obowiązujących w poszczególnych instytucjach, przedmiotem negocjacji mogą być:

• Terminy spłat - możesz prosić o przesunięcie (odroczenie) terminu płatności.
• Wysokość rat - możesz wystąpić o zmniejszenie wysokości kolejnych rat.
• Kolejność spłaty - możesz rozmawiać o tym, co i w jakiej kolejności będzie spłacane.
• Odsetki - możesz starać się o wstrzymanie naliczania odsetek, o rozłożenie odsetek na raty.
• Czasowe zawieszenie spłaty rat kredytu na określony czas.
• Udzielenie kredytu konsolidacyjnego.
• Wydłużenie okresu kredytowania, czego konsekwencją jest obniżenie wysokości rat kredytu.
• Podpisanie umowy ugody, której warunki będą dla Ciebie bardziej korzystne.
• Alternatywne formy odpracowania zobowiązań - np. propozycja prac na rzecz spółdzielni mieszkaniowej jako forma spłaty.
• Przy kredytach hipotecznych - dobrowolna sprzedaż mieszkania, domu.

Miej na uwadze fakt, że windykacja jest dość kosztowna - dla banku, ale również dla Ciebie - pamiętaj, że odsetki karne i koszty ewentualnej egzekucji komorniczej zwiększą Twoje zadłużenie względem wierzyciela. Dodatkowo, im większa liczba dni opóźnienia spłaty i wyższa kwota zaległości, tym mniejsze możliwości i chęci ustępstw ze strony wierzyciela, który musi dbać o swoje interesy.

Skutki niespłacania zadłużenia:

• Naliczanie karnych odsetek.
• Koszty związane z upomnieniami i nieterminową spłatą.
• Postępowanie sądowe.
• Egzekucja komornicza.
• Obciążenie hipoteczne - wierzyciel posiadający hipotekę może w pierwszej kolejności przed innymi wierzycielami skorzystać ze sprzedaży tej nieruchomości.
• Licytacja - pozbawienie praw do lokalu lub innej własności.
• Eksmisja - orzeczenie sądowe nakazujące danej osobie opuszczenie lokalu, pozbawienie danej osoby lokalu niewłasnościowego.
• Zajęcie mienia.
• Potrącenia z wynagrodzenia określonej sumy.

Zasady ściągania długu przez wierzycieli:

Kredyty nie stają się trudne do spłacenia z dnia na dzień. Ważne jest, żebyś uświadomiła sobie, że banki zazwyczaj już od pierwszego dnia opóźnienia w spłacie raty zauważają i odnotowują ten fakt, a każde opóźnienie może skutkować naliczaniem opłat za zwłokę i koszty.

Jeżeli spóźnisz się z płatnością raty kredytu nawet kilka dni (ok. 5 dni), pracownik banku może telefonicznie przypomnieć Ci, że upłynął termin uregulowania danego zobowiązania. Zazwyczaj są to dwie próby telefonicznego kontaktu w celu ustalenia przyczyn opóźnienia. Gdy kontakt telefoniczny nie przynosi zamierzonego skutku i nie uregulujesz zadłużenia, bank wyśle Ci pisemne upomnienie:

14 dni po terminie płatności - pisemne wezwanie do zapłaty w terminie 7 dni

30 dni po terminie płatności - kolejne wezwanie do zapłaty

60 dni po terminie płatności - list z wypowiedzeniem umowy kredytowej w terminie 30 dni.

Pamiętaj, że w ciągu 90 dni istnieje możliwość podjęcia próby renegocjacji umowy kredytowej. W uzasadnionych wypadkach bank odracza termin płatności, rozkłada spłatę kredytu na bardziej korzystne raty, obniża oprocentowanie kredytu itp.

90 dni po terminie

Niektóre instytucje przekazują sprawę do firmy windykacyjnej, która podejmuje kolejne próby odzyskania środków (kontakt telefoniczny, listowny, osobisty) i aktywnie poszukuje sposobów na chociaż częściowe odzyskanie zadłużenia. Wierzyciele mogą też samodzielnie prowadzić proces windykacji.

Twoje dane kredytobiorcy mogą też zostać przesłane do KRD (Krajowy Rejestr Długów), a informacje o zaległościach w spłacie kredytu do BIK (Biuro Informacji Kredytowej).

ok. 120 dni po terminie

Po bezskutecznej egzekucji możliwa jest sprzedaż długu firmie windykacyjnej, która ponownie podejmuje próby odzyskania środków (kontakt telefoniczny, listowny, osobisty) oraz może zaproponować rozłożenie kredytu na dogodne raty, umorzenie odsetek karnych itd.

ok. 150 dni po terminie

Wierzyciel może wszcząć windykację prawną, czyli skierować sprawę do sądu, a po uzyskaniu tzw. tytułu wykonawczego kieruje sprawę do komornika. Przez cały ten czas wierzyciel może prowadzić proces windykacji telefonicznej nastawiony na dobrowolną spłatę długu.

ok. 300 dni po terminie

Egzekucja należności w postępowaniu sądowym.

ok. roku po terminie

Komornik przejmie środki pieniężne, papiery wartościowe i inne składniki majątku dłużnika. Zajęte ruchomości i nieruchomości w dalszej kolejności są sprzedawane na licytacji. Wierzyciel we wniosku może wskazać, jakie składniki majątku powinna objąć egzekucja. W przypadku kredytów hipotecznych jest to nieruchomość, a w detalicznych - wynagrodzenie, renta, emerytura, rachunek bankowy itd.

Jak zminimalizować ryzyko wystąpienia problemów ze spłatą zadłużenia

Zanim weźmiesz kredyt:

• Dokonaj bardzo starannej analizy domowego budżetu:

Kluczem do sukcesu jest sporządzenie domowego budżetu, zaś najważniejszym sposobem uczenia się zarządzania budżetem nie są matematyczne formuły, ale uzmysłowienie sobie swoich przyzwyczajeń i sposobów wydawania pieniędzy. Zarządzanie domowymi finansami polega na budowaniu samodyscypliny, poznaniu swoich własnych ograniczeń i zmianie swojego nastawienia do pieniędzy. Warto, byś codziennie zapisywała faktyczne, nawet drobne wydatki - po pewnym czasie będziesz zaskoczona jak dużo i na co wydajesz pieniędzy.

• Weź pod uwagę możliwość wystąpienia nieprzewidzianych czynników, które mogą spowodować nagłe zmniejszenie naszych dochodów.

Zrób bilans rodzinny na wypadek trudnych sytuacji finansowych: utraty pracy, ciężkiej choroby, śmierci. Nikt nie lubi o tym myśleć, ale jeśli będziesz mieć plan oraz oszczędności, łatwiej będzie Ci stawić czoła najtrudniejszym sytuacjom. Warto zawsze odkładać 10% miesięcznych dochodów na wypadek zaistnienia takich właśnie trudnych życiowych sytuacji.

• Rozważ, na czym możesz oszczędzić, abyś była w stanie spłacać raty kredytu.

Dług jest zobowiązaniem całej rodziny i wszyscy muszą podjąć trud jego spłacania i konsekwencje oszczędzania.

• Starannie sprawdź oferty kilku banków i wybierz najkorzystniejszą dla siebie. Biorąc kredyt, zastanów się czy będziesz w stanie go spłacić.

Możesz udać się do doradcy finansowego, a nawet do kilku doradców, i poprosić o analizę oraz poradę. Nie działaj pochopnie, weź oferty do domu i starannie ponownie je przeanalizuj. Powinnaś wziąć pod uwagę oprocentowanie, marżę banku, walutę kredytu, liczbę rat, opłaty manipulacyjne, możliwość czasowego zawieszenia spłat, możliwość wcześniejszej spłaty kredytu, przewalutowania itd. Jeżeli czegoś nie rozumiesz, nie wstydź się pytać!

• Dokładnie przeczytaj podpisywaną umowę kredytową i spytaj o wszystko, czego nie rozumiesz lub co budzi Twoje wątpliwości.

• Pamiętaj, że długi należy spłacać w określonej wysokości i w określonym terminie oraz z ustalonymi odsetkami.